Chào mừng Kỷ niệm 75 năm quan hệ Ngoại giao Việt Nam- Ba Lan (1950 -2025)

Thứ ba - 23/12/2025 00:03 96 0

Hoàng Xuân Thường
Hội Hữu nghị Việt Nam-Ba Lan tỉnh Nghệ An

Ảnh: Thủ tướng Phạm Minh Chính hội kiến Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda, Warszawa, 16/01/2025 (nguồn: Internet).

1. Việt Nam và Ba Lan thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 4/2/1950. Mối quan hệ ngoại giao kéo dài 75 năm giữa Ba Lan và Việt Nam bắt nguồn sâu sắc từ tình hữu nghị truyền thống, sự tôn trọng lẫn nhau và sự hỗ trợ trong những lúc khó khăn từ thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây và trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay; được xây dựng và phát triển trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục-đào tạo,…
Chúng tôi nhớ đến con tàu Kalinski đã chở nhiều gia đình và cán bộ, chiến sĩ miền Nam từ Cà Mau cập bến Sầm Sơn. Hàng ngàn sĩ quan Ba Lan đã tham gia Ủy ban đình chiến sau Hiệp định Geneva năm 1954 và Hiệp định Paris năm 1973 về Việt Nam. Trao đổi giáo dục và đào tạo cũng là một khía cạnh quan trọng trong mối quan hệ giữa hai nước. Ba Lan đã đào tạo hàng ngàn sinh viên và nhà khoa học Việt Nam trong các lĩnh vực then chốt cho sự phát triển khoa học, kỹ thuật, kinh tế, văn hóa, kể từ đầu những năm 1960 đến đầu những năm 1990, Ba Lan đã đào tạo trên 4.000 sinh viên và cán bộ khoa học-kỹ thuật; trên 3.500 công nhân lành nghề, trong đó có nhiều người đã và đang công tác tại tỉnh Nghệ An.
Nhiều người trong số đó đã trở thành nhà khoa học hàng đầu như cố GS. TS. Chu Tuấn Nhã – nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, GS. TSKH, Viện sĩ toán học Phan Quốc Khánh, GS. TSKH. Đặng Hùng Võ – nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, GS. TSKH. Nguyễn Xuân Phúc – nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, GS. TSKH. Nguyễn Tố Như, GS.TS. Võ Chí Mỹ,… Hiện nay, hàng năm Chính phủ Ba Lan vẫn dành cho sinh viên Việt Nam 20 suất học bổng và dự kiến sẽ tăng số lượng này trong thời gian tới.

2. Ba Lan nổi tiếng với ngành bảo tồn di tích xuất sắc, với các chuyên gia Ba Lan tích cực nghiên cứu, bảo tồn và gìn giữ những di sản văn hóa quan trọng nhất trên thế giới. Trong số đó, kiến trúc sư người Ba Lan Kazimierz Kwiatkowski (1944-1997) đã có những đóng góp đáng kể vào việc bảo tồn các di tích văn hóa của Việt Nam, bao gồm phố cổ Hội An, khu di tích Mỹ Sơn và quần thể di tích Huế. Những nỗ lực của ông đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các địa điểm này được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Hiện nay, phù điêu /tượng của ông là điểm nhấn tại một trong những quảng trường của phố cổ Hội An.

Lĩnh vực y tế là một trong những lĩnh vực hợp tác truyền thống giữa Ba Lan và Việt Nam. Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Ba Lan, biểu tượng của tình hữu nghị Ba Lan - Việt Nam trong nhiều năm qua, được xây dựng tại thành phố Vinh năm 1963 với sự hỗ trợ của chính phủ Ba Lan nhưng do chiến tranh phá hoại, công trình phải đình chỉ xây dựng. Sau nhiều năm sơ tán, năm 1974 bệnh viện tỉnh Nghệ An trở về thành phố Vinh và được sự giúp đỡ của nước CH Ba Lan đã tiến hành xây dựng lại cơ sở vật chất tại địa điểm mới. Năm 1976 bệnh viện chính thức được hồi phục với quy mô 500 giường bệnh chính quy đặt tại xã Hưng Dũng, TP Vinh cũ. Trong giai đoạn 1977 – 1984, Bệnh viện Đa khoa Hữu nghị Việt Nam – Ba Lan được tiếp tục xây dựng. Hàng trăm chuyên gia Ba Lan đã không ngại gian khổ, thiếu thốn, điều kiện khí hậu khắc nghiệt đã tâm huyết cùng cán bộ, công nhân Nghệ An hoàn thành xây dựng bệnh viện và đưa vào hoạt động. Trong số người tham gia xây dựng và hoạt động chuyên môn của bệnh viện có các chuyên gia đã tu nghiệp ở Ba Lan như anh Lương Xuân Hỷ, Trần Thanh Chất, Hoàng Biểu, Lê Văn Chất; riêng GS. TSKH. Cao Long Vân, khi mới bảo vệ xong luận án Tiến sĩ, đã dịch nội dung bản thiết kế Bệnh viện từ tiếng Ba Lan sang tiếng Việt. Những năm gần đây Đại sứ quán Cộng hòa Ba Lan tại Việt Nam vẫn tiếp tục trao tặng bệnh viện một số thiết bị y tế.

Đại dịch COVID-19 cũng đã làm nổi bật sức mạnh của mối quan hệ đối tác song phương giữa hai nước. Ba Lan đã cung cấp cho Việt Nam 1,4 triệu liều vaccine và các thiết bị y tế thiết yếu. Trong giai đoạn đại dịch COVID-19, hai quốc gia đã tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau thông qua những lô khẩu trang Việt Nam gửi sang Ba Lan và hàng triệu liều vaccine ngừa COVID-19 quý giá viện trợ từ Warszawa tới Hà Nội.

3. Thời gian gần đây Trường Đại học Vinh vẫn duy trì và phát triển hợp tác truyền thống với các đối tác chiến lược của Ba Lan gồm: Trường Đại học Zielona Góra, Đại học Tổng hợp Warsaw, Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan, Đại học Công nghệ West Pomeranian, Đại học Kỹ thuật Tây Pomeranian tại thành phố Szczecin, và Hải cảng Szczecin. Về đào tạo và nghiên cứu khoa học có 2 nghiên cứu sinh đang theo học chương trình tiến sĩ tại Ba Lan; một số đề tài nghiên cứu được triển khai hiệu quả theo hình thức nghị định thư, hợp tác song phương giữa hai bên. Về trao đổi học thuật: Tiếp nhận 5 lượt giảng viên và chuyên gia từ Đại học Công nghệ West Pomeranian và Hải quan Cảng Szczecin (Ba Lan) sang giảng dạy, nghiên cứu tại Việt Nam. Nhà trường đã cử cán bộ công tác tại Ba Lan: 03 giảng viên được cử sang làm việc và nghiên cứu theo Chương trình học bổng Erasmus Plus.

Ngoài ra trong năm 2025 hội viên của Hội tiếp tục thực hiện hoạt động đối ngoại nhân dân thông qua quảng bá văn học Ba Lan, đã dịch bài thơ Tín đồ cơ đốc giáo đáng thương nhìn vào getto của Czeslaw Milosz (giải Nobel văn học 1980, trang web của nhóm nữ dịch giả Hà Nội), bài thơ Hãy còn của Wislawa Szymborska (giải Nobel văn học 1996, Tạp chí Sông Lam, số 53 (tháng 5/2025), hai bài thơ Lời cầu mưa, Dưới tán lipa của Jan Kochanowski - nhà thơ Ba Lan thời Phục Hưng, là một trong những nhà thơ Slavơ có ảnh hưởng nhất trước thế kỷ XIX (Tạp chí Sông Lam, số 59 (tháng 11+12/2025) và bài tiểu luận Ẩn dụ ý niệm về các phạm trù cuộc sống, cái chết và thời gian trong thơ Wislawa Szymborska (Tạp chí khoa học Trường Đại học Vinh, tập 54, số 4B, tr. 48-58, xuất bản ngày 20/12/2025).

4. Trong thời gian từ ngày 15-18/1/2025 Thủ tướng Phạm Minh Chính và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức Ba Lan theo lời mời của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk. Có thể nói chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Phạm Minh Chính đến Ba Lan lần này có ý nghĩa quan trọng đối với việc thúc đẩy quan hệ hai nước trong thời gian tới, góp phần thúc đẩy hợp tác về kinh tế, thương mại, lao động, văn hóa, giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực... sang một giai đoạn mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của mỗi nước; thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực tiềm năng, thế mạnh như khoa học công nghệ, thông tin truyền thông, dược phẩm và đổi mới sáng tạo. Hy vọng rằng quan hệ ngoại giao giữa hai nước sẽ góp phần phát triển khoa học, kỹ thuật, giáo dục, đào tạo tỉnh nhà.